Vesvese,lügatte hışırı,fısıltı vb.gibi gizli ses anlamına gelir.Kuran-ı kerim’de şöyle bahsedilir:Min şerri’l -vesvasi’l-hannas:O hannas olan vesvesecinin şerrinden,yani geri çekilip sinen;sinip sinip aldatmak,Hak yolundan geriletip kötülüğe sürüklemek için döne döne vesvese vermek adeti olan o dönek,o sinsi, o geriletici vesvese kaynağını şerrinden sığınırım…
Vesvas;şeytanın bir ismidir.Şehvetlerin fısıldadığınada vesvese denir.Bu ise yasaklanmış olan nefsin arzularıdır.
“Hâtırâ-i redie”ye,yani nefsin veya şeytanın kalbe koyduğu hayırsız,faydasız,alçak hatıra ve dağdağaya da vesvese denilir.”Nefsinin ona ne fısıldadığını biliriz”(Kaf,16)âyeti nefsin vesvesesi hakkında,”Şeytn Âdem’e fısıldadı”(Taha 120)ayeti de şeytanın vesvesei hakkındadır.
Hannas:Geri çekilerek veya büzülüp sinerek fırsat bulunca dönme adeti olan demektir.
Said bin Cübeyr der ki:”İnsan Rabbini zikrettiği zaman şeytan geri kaçar,gaflet edince de döner,vesveseye başlar.”
Şeytanlar ve şehvetler,vesveseleleriyle insanı geriletir.İnsanlık ruhunu Hak yolda ilerlemekten alıkoyar.Akıl ve fikrini çelerek sabır ve metanetini,azim ve iradesinikırarak imandan ve şüphe bulunmayan bilgiden,güzel ameller vasıtasıyla mücahede etmekten çekindirir,sırf hayvani,fani zevklere ve yanlış yollarlatürlü hilelere aldatışlaa sevk ederek geriletiraşağılatarak ve soysuzlaştırarak fani hayatta çürütüp bitirmek ister.Allah anıldıkça,hak korkusu görüldükçe geriler,sinerfırsat buldukça döner,üz buldukça şımarır,musallat oldukça olur,musallat olduğunu da düğümlere üfleye üfleye vehimler ve hayaller içinde sidire sindire zelil eder,alçaltır ve adını kötüye çıkararak yüzüstü bırakır.
Vesvas’tan murad edilen şudur:Şeytan ve kötü yakınlarından yaldızcı,kışkırtanlar…Bazı alimler de şöyle der:”Vesvas,kuruntu gücüdür.Çünkü o başlangıçta akla makul gelir.Fakat iş tamam olunca çekinir,vesvese vermeye,şüpheye düşürmeye başlar.”
“O ki insanların göğüslerinde vesvese verip durur.”(Nas,4)
Yani insanların içlerinde(fert veya toplum olarak)yahut Allah’ı unutanların göğüsleri,bağırları içinde,gönüllerine türlü vesvese sokar;sezilir sezilmez,fiskos eder gibi yavaşca gıcıklayarak kötü telkinler yapar,alçakca hisler uyandırır.O “vesvas-ı hannas”işte böyle her şerrin başı olan vesveseyi gafil insanların sinelerinde fısıldayıp duran sinsi etken ne ise odur…
Mine’l-Cinneti ve’-nâs:
Birinci mana:O vesvese veren gizli cin taifesinden,cinlerden olsun,insanlardan olsun vesvasi’l hannas ikisinide kapsar.
İkinci mana:Gerek cinden olan,gerekse insandan olan ve insanların sineleri içinde vesvese verir,bu şekilde cinni de azıtır insanıda azıtır…
Üçüncü mana:Gizli açık cin ve insanın şerrinden…
Ellezî yüvesvisü:
Vesvese verenlerin cins ve türlerini açıklar.Vesveseci şeytan iki türl
üdür:Biri fizik ötesi sahada gizli takımdan,cin soyundan;biri de normal düzeyde açık ilgi kurulan,insan soyundandır.Bu mana En’am Suresinde,”Böylece biz her peygambere insan ve cin şeytanlarını düşman yaptık.Bunlar aldatmak için birbirlerine yaldızlı sözler fısıldar.”(11.ayet-i kerime)İşte bu ayet vesvesecinin insan ve cin şeytanlarından daha genel olduğunu ve hepsinin şerrinden llah’a sığınmak lüzumunu beyan eder.En açık mâna da budur.Ebû Zer,bir adama,”Sen insan şeytanından Allah’a sığındın mı?”demiştir.

ALLAH’a emanet olun.
Esselamünaleyküm.